تمدن آشور

امپراتوری قدیم:

دولت آشور دولت مهمی بود که در خاورمیانه قدیم تشکیل شد و در آغاز تابع امپراتوری بابل بود. در سال ۱۸۰۰ پ.م فرمانروایان اولیه آشوری شهرهای آشور، نینوا و اربیل را متحد کردند و سلسلههای پادشاهی آشور بعد از سال ۱۴۲۰ پ.م شکل گرفتند. آشور حدود هزار سال دوام آورد. آشوریها چون سرزمینشان مانند بابل حاصلخیز نبود باج گیری و دست اندازی به سرزمینهای دیگر را در پیش گرفتند. نتیجتاً دولت آشور تبدیل به یک دولت حرفهای جنگجو و متجاوزگر شد.

امپراتوری میانه:

شهر آشور اولین پایگاه آشوریها بهشمار میآید و توسعه قدرت آنان از همین شهر آغاز شد، به طوریکه امپراتوری میانه آشور را بنیاد نهادند و گستره قدرت آشوریها در زمان فرمانروایی نیکولته نیتورتا (۱۲۰۷ - ۱۲۴۴پ. م) به منتهای اوج خود رسید و آشوریها حاکم مطلق سراسر میانرودان شدند. و حدود کشور از خاور و غرب توسعه یافت و لبنان و سوریه و فلسطین و مصر امروزی در تصرف آشوریان بود. بزرگترین پادشاه این دوره آشور بانیپال است که توانست مرزهای آشور را تا حدود پادشاهی تیگلات پالسر اول گسترش بدهد.
^{اگر چه آشور در این دروه قویترین حکومت غرب آسیا بود اما پس از مدتی قومی شمالی بر دولت آشور قیام کردند و امپراتوری اوراتور را پایهگذاری کردند، پس از این شورش اقوام دیگر تحت حکومت اشور از اطاعت دولت آشور سرباز زدند و در نهایت شورشی در آشور این دوره را به پایان رسانید.}

امپراتوری نو:

پس از امپراتوری «میانه آشور» قدرت آشوریها رو به سستی گذاشت، به طوریکه تا دو یا سه سده پس از امپراتوری «میانه آشور» توسط اقوام بیتمدن مورد دست درازی و غارت قرار گرفتند، تا اینکه به مرور به خودباوری رسیدند و جان دوباره گرفتند و درست در همین زمان بود که عظمت و شکوه گذشته شکوفا شد و تمدن میانرودان شکل گرفت. بزرگترین پادشاه این دوره تیگلات پالسر چهارم است که ابتدا به بابل لشکرکشی کرد که موفق شد بابلی ها و کلدانیها را شکست بدهد، سپس به قسمتهای شمالی لشکرکشی کرد که توانست قسمتهای جنوبی سرزمین اوراتور را ضمیمه آشور بکند ولی موفق به فتح پایتخت آن نشد.

ویل دورانت در تاریخ تمدن خود میگوید: حکومت آشور بنیپال که بر منطقه وسیع آشور، بابل، ارمنستان، سرزمین ماد، فلسطین، سوریه، فنیقیه، سومر، عیلام و مصر سایه انداخته بود، بدون تردید یکی از بزرگترین سازمانهای اداری بود که جهان مدیترانه یا خاور نزدیک تا آن زمان به خود دیده بود و تنها حمورابی و نخوطمس سوم بودند که قبل از آن بدینگونه دستگاه اداری، آن هم نه شبیه به آن، نزدیک شده بودند و تنها پس از آن، دستگاه اداری هخامنشی پیش از حمله اسکندر بود که توانست با آن برابری کند.

سرانجام امپراتوری قدرتمند آشور در ۶۱۲ پ.م با هجوم ماد سقوط کرد و قدرت از آشور به نینوا منتقل شد. و در دو سال بعد نینوا نیز با هجوم متحد ماد و بابل سقوط کرد و برای همیشه از صفحه تاریخ محو گردید.